Đề bài: Phân tích bài thơ Tây Tiến của nhà thơ

Bài làm

đã qua đi nhưng những vết tích đau thương về thể xác và tâm hồn còn tiếp diễn đến tận bây giờ. Chính vì vậy mà nó đã thành nguồn cảm hứng bất tận cho các nhà văn, nhà thơ. Đã có rất nhiều tác phẩm có giá trị ra đời trong cuộc kháng chiến hào hùng của dân tộc, trong đó không thể không kể đến bài thơ”Tây Tiến” của nhà thơ Quang Dũng. Bài thơ là một bức tượng đài vĩnh cửu về những người lính đất Hà Thành mang vẻ đẹp hào hùng, hào hoa.

Quang Dũng từng tham gia kháng chiến, chính vì vậy mà ông thấu hiểu những khó khăn, vất vả cuộc đời người lính nơi chiến trường. Năm 1948, ông tham gia vào đoàn quân Tây Tiến, con người và thiên nhiên nơi đây đã tạo nên những gắn bó khó phai trong lòng Quang Dũng. Cuối năm 1948, ông được điều đi công tác nơi khác, tuy nhiên trái tim ông vẫn hướng về đoàn quân. Tại Phù Lưu Tranh, nhà thơ đã viết nên bài thơ này với nỗi nhớ sâu sắc. “Tây Tiến” là một trong hai bông hoa lạ đầu mùa rực rỡ sắc hương của thơ ca kháng chiến chống Pháp.

Trong những câu thơ đầu tiên, tác giả khắc họa bức tranh thiên nhiên hoành tráng và kì vĩ của con người:

          Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi!

          Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi

          Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi

         Mường Lát hoa về trong đêm hơi.

Bài thơ được viết lại qua dòng hồi tưởng của nhà thơ thế nhựng mọi thứ giống như một thước phim quay chậm trước mắt người đọc. Cách gọi thiên nhiên như một người bạn tri âm, tri kỉ với cách reo cần đầu cuối làm cho nỗi nhớ kéo dài ra không gian. Có rất nhiều từ diễn tả nỗi nhớ nhưng Quang Dũng lại chọn “nhớ chơi vơi” tạo nên âm hưởng thiết tha ngân mãi trong lòng. Nỗi nhớ giờ đây có hình dạng gợi cho người đọc ấn tượng thú vị. Sông Mã và Tây Tiến đã xa rồi nhưng vĩnh viễn không thể phai nhòa trong lòng người đọc. Tiếp đến nhà thơ miêu hành quân và hình ảnh núi rừng. Chỉ là sương nhưng vẫn thể hiện sự dữ dội trong từng câu thơ. Không chỉ vậy, xét ở một khía cạnh khác thiên nhiên còn rất lãng mạn trong hơi sương dữ dội. Câu thơ thứ tư là một hình ảnh độc đáo mới lạ. Thiên nhiên xuất hiện trước mắt người đọc như hư như thật. Trong ý thơ của Quang Dũng, hoa biểu tượng cho thiên nhiên núi rừng Tây Bắc hiện lên cùng khoảnh khắc đêm hơi nếu không biết cách tinh tế sẽ tan biến rất nhanh.

Tiếp nối dòng cảm xúc, nhà thơ tiếp tục mang đến một hành quân hoàn toàn khác, nó không còn vẻ mơ mộng, lãng mạn mà dữ dội, kì vĩ:

           Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm

           Heo hút cồn mây súng ngửi trời

           Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống

           Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi.

phan tich bai tho tay tien cua nha tho quang dung - Phân tích bài thơ Tây Tiến của nhà thơ Quang Dũng chọn lọc hay nhất

Phân tích bài thơ Tây Tiến

Nhà thơ đã miêu tả vô cùng sinh động khiến thiên nhiên, con đường hành quân sống dậy trước mắt người đọc thể hiện cái hiểm trở, dữ dội. Vế thơ bẻ đôi tạo khung cảnh gấp khúc của con đường hành quân. Đầu súng chĩa lên như gần sát với khung trời khi ở ngọn núi cao nhất, còn khi thấp nhất nó xuống tới tận thung lũng của con đường. Không chỉ vậy con đường trải dài như không có điểm dừng, có xa đến “ngàn thước” miêu tả khó khăn của người lính. Đến đây ta mới thấy bóng dáng của con người xuất hiện nhưng chỉ là mờ ảo, không rõ danh tính hay hình dáng. Nỗi nhớ của nhà thơ được biểu hiện qua kỉ niệm về con người và thiên nhiên.

Xem thêm:  Vẻ đẹp của giây phút bừng sáng lí tưởng cách mạng trong khổ đầu bài thơ Từ ấy (Tố Hữu)

Như chưa thỏa với sự miêu tả khắc nghiệt của thiên nhiên, tác giả tiếp tục miêu tả sự hiểm nguy của nó:

           Anh bạn dãi dầu không bước nữa

           Gục lên súng mũ bỏ quên đời

           Chiều chiều oai linh thác gầm thét

          Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người.

Trong chiến tranh, cái chết là điều không thể tránh khỏi nhưng Quang Dũng nhắc tới nó với sự nhẹ nhàng nhất có thể. Người lính ấy như đang mệt mỏi dừng chân nghỉ ngơi trên con đường hành quân chứ không phải đã hi sinh. Có lẽ khi viết đến đây nhà thơ đã rất xót xa, đau đớn khi nghĩ về những đồng đội, những người bạn của mình mất đi. Chẳng có gì đau đớn bằng việc chứng kiến người thân của mình ra đi ngay trước mắt. Với cách nói giảm nói tránh, nhà thơ cho rằng đồng đội của mình đang gục lên súng mũ nghỉ ngơi. Không chỉ vậy, sự hiểm nguy còn từ các con vật hoang dã trong rừng. Hổ báo, rắn rết là những khó khăn mà đoàn quân phải đối diện thường xuyên, ngay cả khi đêm đến các anh cũng không thể an tâm nghỉ ngơi. Khó khăn, nhọc nhằn, nguy hiểm là thế nhưng chưa một lần các anh nghĩ đến chuyện từ bỏ cuộc kháng chiến này.

Bên cạnh những ngày tháng làm việc mệt mỏi, những người lính được tham gia các lễ hội của người dân nơi vùng Tây Bắc xinh đẹp. Đây phải chăng là nơi vực dậy tinh thần của những người lính:

        Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói

        Mai Châu mùa em thơm nếp xôi

        Doanh trại bừng lên hội đuốc hoa

        Kìa em xiêm áo tự bao giờ

        Khèn lên man điệu nàng e ấp

        Nhạc về Viêng Chăn xây hồn thơ.

Những kỉ niệm ấp ám tình quân dân đã khắc sâu trong tâm trí nhà thơ với khói nấu mỗi chiều, mùi nếp thơm hay bóng dáng cô gái dân tộc. Giữa cái khắc nghiệt của thiên nhiên, người lính vẫn lạc quan, chấn an tinh thần mình. Sức nóng của nhũng ngọn đuốc hoa, của điệu múa chăm đã vực dậy tinh thần người quân nhân. Cũng vì vậy mà người lính nhớ dáng người trên độc mộc. Tưởng chừng như sau bao chấn động tâm lí kí ức ấy sẽ phai mờ đi nhưng không nó vẫn hiển hiện rõ ràng như mới xảy ra ngày hôm qua:

Xem thêm:  Nghị luận xã hội về Văn hóa cảm ơn

      Người đi Châu Mộc chiều sương ấy

       Có nhớ hồn lau nẻo bến bờ

      Có nhớ dáng người trên độc mộc

      Theo dòng nước lũ hoa đong đưa.

Một khung cảnh thiên nhiên và con người hòa lẫn vào nhau tạo nên sự tương ứng hài hòa. Một khung cảnh ta ngỡ như bình yên nhưng trong lòng con người ấy đang ngập tràn bao cảm xúc dữ dội. Có thể lúc bấy giờ giống như những bông hoa kia chưa biết ngày trở về mà cứ trôi dạt khắp nơi. Cảm xúc con người đang thổi hồn vào thiên nhiên, giúp nó trở nên sống động.

Thế nhưng cái lãng mạn, mơ mộng phút chốc không thể che giấu được sự thật khốc liệt xảy ra đối với hình hài và tâm hồn mỗi chiến binh Tây Tiến:

          Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc

           Quân xanh màu lá dữ oai hùm

       Mắt trừng gửi mộng qua biên giới

       Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm.

Câu thơ miêu tả một cách vừa hài hước lại vừa xót xa. Như chúng ta đã biết đoàn quân Tây Tiến ra đời trong những ngày đầu cuộc kháng chiến chống Pháp, kháng chiến còn rất khó khăn thiếu lương thực, thuốc thang. Chính vì vậy mà bệnh sốt rét đã hủy hoại hình hài của những người lính. Không mọc tóc mà nhà thơ viết đến không phải không mọc được tóc, mà để tiện sinh hoạt hoặc vì bênh sốt rét mà người lính phải cạo trọc. Chỉ bằng một câu thơ nhưng Quang Dũng đã lột tả được cái hiện thực khắc nghiệt lúc ấy. Thế nhưng người lính tưởng chừng như yếu đuối, bệnh tật ấy lại vượt lên tất cả để hoàn thành sứ mệnh của mình. Khí thế của họ toát ra còn lớn hơn cả chúa sơn lâm của rừng núi. Nhà thơ đã sử dụng ngòi bút khéo léo của mình để miêu tả khát khao, của người lính. Chỉ qua hai từ “mơ” và “mộng” ta đã thấy hết được những gì tác giả muốn truyền đạt đến người đọc. Đôi mắt trừng ấy thể hiện lòng căm thù quân xâm lược, mắt anh hướng về biên giới nơi có kẻ xâm lăng, anh ra đi không chỉ vì đất nước mà còn vì gia đình và bạn bè. Không chỉ vậy, ta còn nhớ người lính Tây Tiến xuất thân là thanh niên đất Hà Thành chính vì vậy tâm hồn anh không kém phần hào hoa, lãng mạn. Đôi khi anh chợt nghĩ tới một dáng “kiều thơm”- nguồn động lực mỗi ngày của người lính. Bóng dáng ấy có thể là người vợ, người yêu, cô bạn chung bàn hay chỉ là bóng dáng lướt qua anh trên phố. Chỉ vậy thôi đã đủ để anh mỗi khi nghĩ về. Nhà thơ đã rất xuất sắc khi xây dựng một hình tượng người lính vừa hào hùng lại vừa hào hoa.

Những câu thơ tiếp đến, tác giả nói về lí tưởng sống cao cả của những người lính:

Xem thêm:  Phân tích để làm nổi bật cảm hứng lãng mạn trong bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng

        Rải rác biên cương mồ viễn xứ

        Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh

        Áo bào thay chiếu, anh về đất

         Sông Mã gầm lên khúc độc hành.

Dẫu biết rằng trên chiến trường gian truân ấy cái chết là điều tất yếu, nhưng người đọc vẫn thấy xót xa, tiếc nuối. Nơi biên cương đất khách quê người kia, có biết bao người đã phải nằm ở đó mãi mãi không thể trở về nhà. Liệu dưới nền đất ấy các anh có cô đơn, lạnh lẽo hay không? Những câu hỏi cứ thế tiếp nối trong lòng nhà thơ. Thế nhưng các anh đã chuẩn bị sẵn tâm thế mỗi khi chiến đấu. Hi sinh để bảo vệ đất nước, quê hương thì chẳng gì để hối hận. Những người lính Tây Tiến đã bỏ lại gia đình, thanh xuân, sức khỏe để hoàn thành sứ mệnh của mình. Chính vì vậy mà Quang Dũng đã hiện thực hóa cái chết ấy. Khi các anh ra đi nơi chiến trường đôi khi chỉ được quấn một chiến chiếu rách, hay chỉ là chiếc áo lính đã rách thế nhưng nhà thơ đã viết thành “áo bào” để ca ngợi công lao to lớn của anh. Công sức và sự cống hiến của những người lính đến thiên nhiên cũng phải xót thương cùng ca lên khúc độc hành tiễn anh về với đất mẹ. Dòng sông khi ấy đã tiễn anh ra đi nay lại đón anh về. Trong ý thơ của tác giả, các anh chỉ đang nằm nghỉ ngơi trong vòng tay rộng mở của đất mẹ vĩnh hằng. Tuy không biết tên tuổi, lai lịch nhưng thế hệ độc giả vẫn khắc ghi công sức của anh trong lòng.

Lại một lần nữa Quang Dũng khẳng định ý chí bất khuất một đi không trở lại của những người lính:

       Tây Tiến người đi không hẹn ước

       Đường lên thăm thẳm một chia phôi

       Ai lên Tây Tiến mùa xuân ấy

      Hồn về Sầm Nứa chẳng về xuôi.

Phải chẳng tác giả đang muốn diễn tả cảm xúc của mình từ ngày xa đoàn quân. Trái tim người lính giờ đã hướng theo đoàn quân chứ không còn ở thực tại nữa. Sự gắn bó thân thiết, những kỉ niệm đáng nhớ đã buộc lòng Quang Dũng với đoàn quân Tây Tiến.

Ta sẽ chẳng biết đến những ngày đấu tranh hào hùng của dân tộc, sẽ chẳng biết đến bức tượng đài bất tử của người lính Tây Tiến nếu như không đến với thơ Quang Dũng. Bài thơ còn là một lời nhắc nhở về sự ghi ơn mà nhà thơ gửi đến các thế hệ độc giả. Đây có thể xem là một trong những thành công của ông khi cho ra đời đứa con tinh thần của mình. 

Vic Vic

Từ khóa tìm kiếm

  • Trong bài thơ nhà thơ Quang Dũng đã miêu tả con đường hành quân của người lính: “Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm Heo hút cồn may súng ngửi trời Ngàn thước lên cao ngàn thước xuống Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi” Và: “Người đi Châu Mộc chiề
Topics #bài thơ Tây Tiến #Cảm nhận #chiến tranh #con đường #con người #kỉ niệm #phân tích #phân tích bài thơ tây tiến #Quang Dũng #Số phận con người #tả con đường #Tây Tiến #Tương tư #ước mơ